Ảnh: Đức Thanh
Không bình luận thêm về hiệu ích, chắc chắn sẽ rất lớn, của các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp và thị trường với tổng giá trị lên tới 29.000 tỷ đồng mà Chính phủ vừa công bố, ông Phạm Đình Đoàn, Tổng giám đốc Tập đoàn Phú Thái bắt đầu cảm thấy những phức tạp và lấn cấn rất có thể sẽ xảy ra khi tiến hành các thủ tục liên quan đến giải pháp về giãn/gia hạn thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng (VAT).
“Thủ tục phân loại doanh nghiệp và thời gian của các khoản thuế giá trị gia tăng trong tháng 4, tháng 5, tháng 6/2012 được gia hạn nộp thuế theo Nghị quyết 13/NQ-CP sẽ không đơn giản. Hơn thế, việc cho phép gia hạn 9 tháng đối với thuế thu nhập doanh nghiệp từ năm 2011 trở về trước mà chưa nộp vào ngân sách nhà nước khiến nhiều doanh nghiệp cảm thấy băn khoăn. Những doanh nghiệp có năng lực, đã nghiêm chỉnh nộp đúng quy định rồi thì có được hồi lại không?”, ông Đoàn đặt câu hỏi và cho rằng, nếu không có cơ chế kiểm soát chặt chẽ cả về đối tượng và các khoản thuế được ưu đãi, rất có thể không ít doanh nghiệp lợi dụng khe hở chính sách để kiếm lợi, thậm chí, cơ chế xin – cho để được nhận hỗ trợ cũng từ đó mà có cơ hội nhen nhúm.
Lo ngại “hỗ trợ nhầm đối tượng” không phải là chuyện mới mẻ. Hồi đầu năm 2011, Thanh tra Chính phủ đã công bố phát hiện hàng loạt sai sót trong chương trình cho vay hỗ trợ lãi suất được thực hiện vào năm 2009. Tuy nhiên, vấn đề chính, theo ông Đoàn, cách lựa chọn giải pháp hỗ trợ như vậy không chỉ khó cho doanh nghiệp trong chuẩn bị thủ tục để đáp ứng yêu cầu của các cơ quan quản lý, mà còn chưa thực sự đem lại sức bật cho doanh nghiệp như mong muốn của Chính phủ.
“Có thể khoảng thời gian trì trệ trong hoạt động sản xuất, kinh doanh của nhiều doanh nghiệp sẽ kéo dài đến hết năm 2012, sang đầu năm 2013, trước khi phục hồi dần vào giữa năm 2013. Có nghĩa là, doanh nghiệp đang ở đỉnh điểm của khó khăn. Nếu Chính phủ công bố gia hạn thời gian nộp thuế VAT và thu nhập doanh nghiệp cho cả năm 2012, trong khi chờ đợi các quyết sách về tiếp theo của Quốc hội về vấn đề này, thì doanh nghiệp sẽ chủ động hơn rất nhiều trong kế hoạch sử dụng nguồn lực để lại này, cơ quan quản lý không mất quá nhiều giấy tờ để kiểm soát các khoản thuế được giãn”, ông Đoàn đề xuất và cho rằng, đây là con đường thuận nhất, nhanh nhất để ưu đãi thực sự đến với các doanh nghiệp có năng lực, thay vì cả doanh nghiệp và cơ quan quản lý phải mất quá nhiều thời gian và công sức để được ưu đãi như lâu nay.
Không những thế, theo phân tích của ông Nguyễn Cảnh Hồng, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Cửa nhựa châu Âu (Eurowindow), nên có phân loại đối tượng doanh nghiệp theo đúng tiêu chí rõ ràng để đảm bảo tính công bằng cho các doanh nghiệp hưởng lợi.
“Với nhiều doanh nghiệp đang rất khát vốn, các giải pháp hỗ trợ của Chính phủ là nguồn nước mát vô cùng quan trọng. Nhưng nếu doanh nghiệp nợ đọng thuế vì năng lực cạnh tranh yếu, trình độ quản trị yếu mà cũng được nâng đỡ thì không công bằng với những doanh nghiệp luôn đảm bảo nghĩa vụ về thuế với nhà nước. Trong lúc nguồn lực nhà nước hạn hẹp, cần ưu tiên doanh nghiệp có năng lực và có khả năng hấp thụ hiệu quả các nguồn hỗ trợ”, ông Hồng đặt vấn đề khi trong các chính sách hỗ trợ, các doanh nghiệp quy mô lớn, có đóng góp lớn dường như chưa có được sự nhìn nhận công bằng và theo quy luật của thị trường.
Lâu nay, khi nhắc tới các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, đối tượng đầu tiên được nhắc tới là doanh nghiệp nhỏ và vừa với vô vàn hạn chế. Song, câu hỏi đang được nhiều doanh nghiệp đưa ra mà chưa có câu trả lời thoả đáng, là nếu không có cơ chế hỗ trợ phù hợp cho các doanh nghiệp quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh, phù hợp với mục tiêu tái cấu trúc nền kinh tế, nhưng tạm thời đang gặp khó khăn, thì rất có thể, nền kinh tế Việt Nam sẽ lại trở lại với khúc mắc lâu nay về những đầu kéo cho các ngành, lĩnh vực ưu tiên…
Cũng phải nhấn mạnh rằng, độ trễ của các chính sách hỗ trợ càng nhỏ, hiệu quả mà doanh nghiệp nhận được càng lớn. Đây cũng là lý do các đề xuất về giảm mức thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế VAT được nhiều doanh nghiệp mong muốn có được sự chấp thuận càng nhanh càng tốt từ Quốc hội. Bởi điều quan trọng nhất mà doanh nghiệp cần hiện tại, là thúc đẩy sự lưu thông của thị trường dần trở về trạng thái bình thường…
