Con số các DN phải đóng cửa, giải thể trong 4 tháng đầu năm đã tăng lên nhanh chóng, theo báo cáo mới nhất của Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT). Không phải chỉ là gần 14.000 DN như hồi tháng trước nữa, mà đã lên tới 17.753 DN, tăng 9,5% so với cùng kỳ năm ngoái. Quan trọng hơn, lần đầu tiên, Bộ KH&ĐT đã có một báo cáo tổng thể về tình hình hoạt động của các DN, giúp dư luận có cái nhìn toàn diện về những khó khăn của DN thời điểm hiện tại.

Báo cáo của Bộ KH&ĐT cho thấy, số lượng DN phải giải thể, dừng hoạt động tập trung nhiều ở hai thành phố lớn Hà Nội và TP.HCM, với con số tương ứng là 3.538 DN và 5.822 DN. Còn về lĩnh vực, DN bán buôn, bán lẻ thuộc diện bị giải thể, dừng hoạt động nhiều nhất, với 5.297 DN; tiếp đó là xây dựng (3.123 DN); chế biến, chế tạo (2.901 DN); vận tải, kho bãi (1.000 DN) và bất động sản (247 DN).

Điều đáng nói là, đối nghị với số lượng DN giải thể, dừng hoạt động tăng cao, thì lượng DN đăng ký thành lập mới lại giảm. Chẳng hạn, lĩnh vực bất động sản và xây dựng, 4 tháng đầu năm, tương ứng chỉ có 212 và 3.798 DN mới đăng ký thành lập, giảm 54,8% và 23,9% so với cùng kỳ năm trước. Lĩnh vực khai khoáng, chỉ có 163 DN được thành lập, giảm 57,4% so với cùng kỳ năm trước, trong khi DN giải thể lại tăng 21,3% so với cùng kỳ năm trước.

Đúng là theo Bộ trưởng Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Vũ Đức Đam, chuyện giảm đăng ký thành lập DN mới trong lĩnh vực khai khoáng là điều đáng mừng, vì đây là lĩnh vực Việt Nam không khuyến khích, song cũng phải thừa nhận rằng, chưa bao giờ, DN Việt Nam gặp khó khăn như hiện nay. Tất cả những số liệu vừa kể trên đã vẽ lên một bức tranh khá toàn diện về hoạt động của các DN trong 4 tháng đầu năm.

Nếu “cộng hưởng” thêm các số liệu về kinh tế vĩ mô 4 tháng đầu năm, bao gồm chỉ số sản xuất công nghiệp chỉ tăng 4,3% so với cùng kỳ năm 2011; chỉ số tồn kho của ngành công nghiệp chế biến tại thời điểm 1/4/2012 tăng 32,1%; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng chỉ tăng 6,1%... mới thấy, phía trước vẫn còn rất nhiều khó khăn cho DN.

Điều này cũng lý giải vì sao, theo khảo sát của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) trình Chính phủ, có tới 31,5% DN được hỏi cho biết, sẽ thu hẹp quy mô kinh doanh và một bộ phận trong số này sẽ phải ngừng hoạt động và giải thể. Theo ông Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch VCCI, tình hình chung của các DN hiện nay là rất khó khăn, do chi phí sản xuất - kinh doanh tăng cao và khó khăn về thị trường, hàng tồn kho lớn…

Tổng lực cứu DN và thị trường

Một gói hỗ trợ DN và thị trường, ước tính trị giá khoảng 29.000 tỷ đồng sẽ được Chính phủ ban hành trong những ngày tới đây. Khẳng định rằng, đây không phải là gói kích thích kinh tế như năm 2009, bà Vũ Thị Mai, Thứ trưởng Bộ Tài chính cho biết, gói hỗ trợ này sẽ được thực hiện dựa trên 5 nguyên tắc, với đối tượng thụ hưởng là các DN đã được quy định tại Nghị quyết 08/2011/QH13 về bổ sung một số giải pháp về thuế nhằm tháo gỡ khó khăn cho DN. “Các chính sách miễn, giảm, giãn thuế lần này sẽ không chỉ hướng tới các DN làm ăn có lãi, mà cả các DN khó khăn khác”, bà Mai nhấn mạnh và cho biết, các DN sẽ được giảm 30% thuế thu nhập DN của năm 2012; giãn thời điểm đóng VAT phải nộp trong quý II thêm 6 tháng; giảm 50% tiền thuê đất của DN thương mại, dịch vụ trong năm 2012…

Quan trọng không kém, theo Bộ trưởng Vũ Đức Đam, Chính phủ cũng sẽ có giải pháp để hỗ trợ DN tiêu thụ sản phẩm, giảm hàng tồn kho thông qua các chương trình, như khuyến khích tiêu dùng, đưa hàng về nông thôn, giải ngân nhanh vốn phát triển cơ sở hạ tầng, chương trình nhà ở xã hội… Đồng thời, cũng sẽ tăng ngân sách cho hoạt động xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường xuất khẩu; ưu tiên tín dụng phục vụ lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn, sản xuất hàng xuất khẩu…

“Đây là những giải pháp mạnh mẽ, không chỉ DN, mà cả Chính phủ phải nỗ lực thực hiện”, Bộ trưởng Vũ Đức Đam nhấn mạnh.

Thực tế, nếu chỉ thực hiện các giải pháp cứu DN là không đủ. Điều quan trọng là, cùng với việc tháo gỡ khó khăn cho đầu vào, thì cả đầu ra cũng cần phải “thông suốt”, như vậy mới đủ để giúp DN vượt qua giai đoạn suy giảm sản xuất, suy giảm tiêu dùng hiện nay. Chính vì thế, theo bà Mai, Bộ Tài chính cũng đã đề xuất các giải pháp, như bổ sung 1.000 tỷ đồng cho vay đầu tư kiên cố hóa kênh mương; cho phép sử dụng phần kinh phí tạm dừng mua sắm theo Nghị quyết 11/NQ-CP của năm 2011 được chuyển sang 2012... Chuyện lùi thời hạn thu phí quỹ bảo trì đường bộ sang đầu năm 2011 cũng đã được đề xuất.

Thậm chí, theo thông tin của Báo Đầu tư, đã có 5 dự án, gồm dự án cầu Năm Căn (tỉnh Cà Mau, thuộc dự án đường Hồ Chí Minh), dự án cầu Kim Xuyên (tỉnh Tuyên Quang), Dự án Nhà ở sinh viên (Trường Đại học Trà Vinh), Dự án Bệnh viện Ung thư (TP. Đà Nẵng) và cụm 5 dự án thành phần thuộc dự án đường ven biển tỉnh Ninh Thuận đã được đề xuất bổ sung thêm vốn trái phiếu chính phủ. Đây cũng có thể được xem là giải pháp hỗ trợ để “cứu” đầu ra cho DN, hỗ trợ cho tăng trưởng kinh tế.